Yasa Dışı Ticarete Milyarlarca Liralık Ceza

Ticaret Bakanı Ömer Bolat, Reklam Kurulu aracılığıyla dijital mecralar başta olmak üzere yeni nesil kayıt dışı faaliyetlere karşı kararlı bir mücadele yürüttüklerini belirterek, Haziran 2023’ten bu yana 606 milyon lirayı aşan idari para cezası uygulandığını açıkladı. Bolat, bu açıklamayı Ankara Ticaret Odası (ATO) ev sahipliğinde düzenlenen Yasa Dışı Ticaretle Mücadele Konferansı’nda yaptı.

Konuşmasında yasa dışı ticaretin çok yönlü ve ciddi sonuçlar doğurduğunu vurgulayan Bolat, sahte ürünler aracılığıyla tüketici sağlığının tehlikeye atıldığını, üretim, istihdam, vergi gelirleri ve döviz dengesi açısından ülke ekonomisinin zarar gördüğünü ifade etti. Bu tür faaliyetlerin aynı zamanda organize suç yapılarını güçlendirerek kamu düzeni ve güvenliğini tehdit ettiğini dile getirdi.

Yasa dışı ticaretin vergi gelirlerini azalttığını ve kamu hizmetlerine ayrılan kaynakları olumsuz etkilediğini belirten Bolat, bu nedenle konunun kararlılıkla ele alınması gerektiğini söyledi. Bakanlık olarak mevzuata uygun ticareti kolaylaştıran uygulamaları hayata geçirdiklerini ve yasa dışı faaliyetlerle mücadeleyi aralıksız sürdürdüklerini kaydetti.

Gümrük süreçlerinin hızlandırılması ve dijitalleşmesi yönünde önemli adımlar attıklarını aktaran Bolat, risk analizine dayalı kontrollerle eşya, taşıt ve yolcu hareketlerinin yakından izlendiğini belirtti. Yetkilendirilmiş Yükümlü, Tek Pencere, İzinli Gönderici, Liman Tek Pencere sistemleri ile hava yolu işlemlerinin dijitalleştirilmesi projelerinin devreye alındığını, gümrük altyapılarının da modernize edildiğini ifade etti.

Türkiye’nin gümrük kapılarının uluslararası alanda örnek gösterildiğini dile getiren Bolat, bu modelin İslam ülkelerinde de uygulanabilmesi için İslam Ticaret ve Sanayi Odası ile TOBB’un ortak çalışma yürüteceğini söyledi. Orta Asya’ya açılan önemli geçiş noktalarından Ağrı Gürbulak Gümrük Kapısı’ndaki yenileme çalışmalarının tamamlandığını ve resmi açılışın önümüzdeki haftalarda yapılacağını da sözlerine ekledi.

İthalatı etkileyen unsurlara da değinen Bolat, altın fiyatlarındaki küresel artışın ithalat değerini yükselttiğini, binek otomobil ithalatındaki artışın da bu tabloya eklendiğini belirtti. Buna rağmen cari işlemlerde dengeli seyrin sürdüğünü vurgulayan Bolat, hizmetler ticaretinden sağlanan yüksek fazla sayesinde cari açığın makul seviyelerde tutulacağını ifade etti.

Yasal ticaretin her zaman desteklendiğini, kaçakçılık ve yasa dışı ticaretle mücadelenin ise artarak devam edeceğini belirten Bolat, 2024’te gümrüklerde ele geçirilen kaçak ürünlerin değerinin yüzde 79 artışla 98,5 milyar liraya ulaştığını söyledi. Bu rakamların yalnızca Ticaret Bakanlığına ait olduğunu, diğer kurumların katkısıyla toplamın daha da yükseldiğini kaydetti.

Sonradan ve ikincil gümrük kontrollerine de değinen Bolat, 2025 yılında eksik beyan edilen 9,8 milyar liralık gümrük vergisinin tespit edildiğini, ikincil kontrollerle birlikte toplamda 13,6 milyar liralık ek tahakkuk ve ceza kararı düzenlendiğini açıkladı.

Kayıt dışı ticaretin özellikle dijital alanlarda yeni biçimler aldığını belirten Bolat, tüketiciyi yanıltan reklam ve uygulamalarla mücadelede Reklam Kurulunun aktif rol oynadığını söyledi. Bu kapsamda, aldatıcı reklamlar ve haksız ticari uygulamalar nedeniyle hem para cezaları hem de erişim yasakları getirildiğini ifade etti.

Ayrıca fahiş fiyat, stokçuluk ve karaborsacılıkla mücadele çerçevesinde 577 bin 771 işletme ve 41,3 milyon ürünün denetlendiğini, mevzuata aykırı uygulamalar nedeniyle 2 milyar 658 milyon lira ceza kesildiğini belirten Bolat, Rekabet Kurulunun da adil ticaretin sağlanması adına 2024 ve 2025 yıllarında toplamda milyarlarca liralık idari para cezası uyguladığını sözlerine ekledi.